Restoration sofa by Carlo Bugatti

Een korte introductie van Carlo Bugatti

Carlo Bugatti was een prominente Italiaanse ontwerper, werkzaam tussen ca. 1880 en 1940. Hij behoorde tot de Italiaanse modernisten en maakte meubels in de Liberty style en Art Nouveau stijl. Zijn opvallende ontwerpen zijn Eclectisch met Moorse en Japanse invloeden en zijn zeer rijk gedecoreerd. Hij vond dat elk meubel een kunststuk op zich mocht zijn. Veel van zijn meubels zijn ook niet bedoeld om te gebruiken, maar vooral een kunstuiting met een decoratieve functie als primair doel.

De artistieke omgeving van Carlo beïnvloedde ook zijn zonen. Beiden kozen uiteindelijk hun eigen pad en werden succesvol met hun eigen vaardigheden. Zijn oudste en bekendste zoon was autobouwer/ontwerper Ettore Bugatti welke in 1908 het befaamde automerk oprichtte. Zijn tweede zoon was beeldhouwer Rembrand Bugatti. Drie personen uit hetzelfde gezin die wereldfaam hebben behaald, elk in een andere discipline. Zowel de meubels als de auto`s en de beelden worden internationaal verzameld.

Beschrijving object:

Het bankje is gemaakt in de Liberty style, ook wel bekend als de Italiaanse Art Nouveau, ca. 1895. De constructie is vervaardigt uit zwart gemaakt notenhout. De achterstijl loopt van boven in de rugleuning in een ronde lijn door en eindigt als voorpoot. Op deze achterstijl rusten vier dubbele zuiltjes, welke zijn omwikkeld met gestempeld koper. Deze zuiltjes eindigen boven en onder in repeterende benen tandjes. Dit komt ook terug in de achterpoten. In de gebogen stijlen zijn florale motieven uitgesneden, welke met een zilververf zijn ingeschilderd. De hol gebogen rugleuning en ook de zitting zijn gestoffeerd met perkament. Dit perkament is gedecoreerd en vastgezet middels koperen plaatjes die ook weer gestempeld zijn met geometrische vormen. Aan gaatjes in het perkament is het katoenen vlechtwerk ingevlochten. In dit vlechtwerk zitten vierkanten gestempelde koperen plaatjes verwerkt.

De staat voor restauratie:

Het bankje was gestoffeerd en belijmd met dun perkament. Dit zat er niet strak op. Ook zat er een scheur/winkelhaak in het linker deel van de rug. De armleuningen waren met ditzelfde perkament belijmd. Het perkament dat op de poot en voorstijl hoorde te zitten was verdwenen en ingevuld met witte verf. Onder het perkament in de zitting zat een vulling van groen modern schuim. Daaronder zat een bekleding van ribstof met een vulling van organisch materiaal, bestaande uit stro en hooi. Als onderste laag waren resten te zien van vermoedelijk het originele perkament met het vlechtwerk daaraan verbonden. Dit was al eens teruggeplaatst. Het bankje had actieve houtworm en ook veel gaatjes. Veel benen tandjes ontbraken en waren deels aangevuld met tandjes van bamboe. Het vlechtwerk rondom was op veel plekken hersteld en meerdere keren opnieuw vastgezet. De koperen plaatjes die op het perkament gespijkerd zitten en de koperen plaatjes in het vlechtwerk waren dof. Het gehele bankje was licht vervuild.

Op internet zijn een paar andere vergelijkbare bankjes te vinden en bij het Rijksmuseum in depot bevindt zich de éénzits variant op dit ontwerp.

Overwegingen:

Al deze voorbeelden en de ontwerptekening geven weer dat het perkament plat (zonder vulling eronder) gemonteerd is geweest. Dit is ook in lijn met veel andere meubels van Carlo Bugatti. Hierop is de reconstructie dan ook gebaseerd.

Doordat het bestaande perkament niet origineel was, niet op de juiste manier aangebracht was, schade had en daardoor ook niet de gewenste uitstraling had, is besloten dit te verwijderen en een reconstructie te maken die zoveel mogelijk overeen komt met wat het vermoedelijk is geweest.

Doordat het vlechtwerk niet meer compleet was, in een rommelige staat en was opgehangen aan gaatjes in het perkament, is besloten ook dit opnieuw te maken naar voorbeeld van wat er nog aanwezig was. Bij veel ander meubels van Carlo Bugatti is dit vlechtwerk gemaakt van zijde. In het geval van dit bankje was dit katoen. Bij de reconstructie is daarom ook gekozen voor katoen.

Voor het maken van de reconstructie is het bankje eerst ontdaan van alle latere toevoegingen. Al het koperwerk is gedemonteerd en gedocumenteerd zodat dit op dezelfde manier teruggeplaatst kon worden.

Bugatti gebruikte vaak perkament van geit. Soms bij grotere objecten gebruikte hij ook kalfsperkament. Doordat het formaat van het bankje te groot was voor geitenperkament, heb ik gekozen voor kalfsperkament. Voordeel is dat dit dikker en daardoor sterker is.

Voor de verlijming van het perkament met de drager heb ik Evacol Reversibel gebruikt. Deze lijm blijft aan de oppervlakte van het perkament, waardoor dit op den duur niet verhard. Tevens blijft deze lijm na uitharding flexibel.

Voor de beplating onder het perkament heb ik triplex gebruikt. Bij andere stoelen uit de collectie is een soort geperst papier in laagjes als drager gebruikt. Voor het gemak heb ik gekozen voor triplex.

In samenspraak met de opdrachtgever is besloten het perkament en het nieuwe vlechtwerk niet te verouderen. Hierdoor is de uitstraling heel clean gebleven.

De restauratie:

De actieve houtworm is eerst bestreden in een zuurstofarme ruimte. Veel gaatjes zijn gevuld en het zwart gekleurde hout is daar waar nodig weer ingekleurd en onderhouden met een bijenwaslaag. Alle verdwenen benen tandjes zijn aangevuld met nieuw gemaakte benen tandjes. De bestaande benen tandjes zijn licht schoongemaakt.

Na het verwijderen van alle latere bekleding en het demonteren van de zitting en rugleuning is er een nieuwe beplating gemaakt waar het perkament op kon worden verlijmd. Voor de zitting is de beplating vlak en de rug in gebogen vorm. Ook de armleuningen, de voorstijlen en de andere delen van de poot en zijden zijn opnieuw met hetzelfde kalfsperkament belijmd. Na het belijmen met perkament zijn alle onderdelen weer samengevoegd.

Het koperwerk is onderhouden met microkristallijne was en teruggeplaatst.

Vervolgens is het nieuwe vlechtwerk in de gaatjes van het perkament ingevlochten. Alle koperen plaatjes uit het oude vlechtwerk zijn teruggeplaatst in het nieuwe vlechtwerk.

Gebruikte materialen:

  • Kalfsperkament
  • Verlijming van het perkament: Evacol R (reversibel)
  • Verlijming van been op hout: huidenlijm
  • Zwarte kleurstof van Orasol
  • Afwerking op het koper: microkristaleine was
  • Afwerking op het hout: bijenwas
  • Vlechtwerk: katoen
  • Been
Scroll naar boven